Jak przekształcić stowarzyszenie w przedsiębiorstwo społeczne (PS)?

Wytyczne w zakresie realizacji przedsięwzięć w obszarze włączenia społecznego i zwalczania ubóstwa z wykorzystaniem środków Europejskiego Funduszu Społecznego i Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego na lata 2014-2020, wskazują, jakim wymogom ma sprostać przedsiębiorstw społeczne, nie tworzą jednak zamkniętego katalogu form prawnych, które mogą stać się PS. Jak pokazuje baza przedsiębiorstw społecznych http://www.bazaps.ekonomiaspoleczna.gov.pl/ formy prawne które zostały wykorzystane do stworzenia PS to:

  1. 647 wpisy dotyczące spółdzielni socjalnych
  2. 433 wpisy dotyczące fundacji
  3. 414 wpisów dotyczących spółek z o.o.
  4. 161 wpisów dotyczących stowarzyszeń
  5. 2 wpisy dotyczące związków stowarzyszeń
  6. 2 wpisy dotyczące kościelnych osób prawnych
  7. 1 wpis dotyczący spółki akcyjnej
  8. 1 wpis dotyczący spółdzielni inwalidów

Stowarzyszenie pojawia się zatem mniej więcej w połowie stawki, nie jest formą rozchwytywaną do tego celu, ale jako PS dość często występuje.

Aby stowarzyszenie mogło uzyskać status PS, musi prowadzić działania na rzecz integracji społecznej i zawodowej, co umieszcza w swoich celach statutowych; przy czym ze względu na konieczność przeznaczenia zysku PS w części na reintegrację, warto, żeby w celach znalazła się także działalność na rzecz reintegracji.

Statut stowarzyszenia musi przewidywać możliwość prowadzenia działalności odpłatnej pożytku publicznego lub / i działalności gospodarczą. Prowadzenie co najmniej jednej z nich (albo działalności oświatowej lub kulturalnej) jest konieczne, aby stowarzyszenie mogło się starać o status PS. Zgodnie z Wytycznymi, przedsiębiorstwo społeczne to podmiot, który prowadzi:

  1. działalność gospodarczą zarejestrowaną w Krajowym Rejestrze Sądowym lub
  2. działalność odpłatną pożytku publicznego lub
  3. działalność oświatową lub
  4. działalność kulturalną lub
  5. realizuje usługi społeczne świadczone w społeczności lokalnej, usługi opieki nad dzieckiem do lat 3 lub usługi wychowania przedszkolnego w przedszkolach lub innych formach wychowania przedszkolnego

Jeżeli w celach statutowych nie ma integracji i reintegracji społecznej i zawodowej, należy zwołać zebranie członków, które podejmie uchwałę o zmianie statutu w tym zakresie. Podobnie, jeżeli podmiot zamierza rozpocząć prowadzenie działalności gospodarczej, statut musi ulec zmianie, po czym podmiot musi uzyskać wpis w rejestrze przedsiębiorców KRS. Natomiast prowadzenie działalności odpłatnej pożytku publicznego, oświatowej lub kulturalnej, stowarzyszenie wykazuje albo poprzez zapisy statutu albo poprzez przedstawienie dokumentacji dotyczącej prowadzenia działalności tego rodzaju.

W przypadku stowarzyszenia będącego PS w statucie umieszcza się także postanowienie dotyczące przeznaczenia zysku. PS ma zobowiązać się, iż nie będzie dystrybuował nadwyżki bilansowej pomiędzy swoich pracowników ani inne osoby, ale przeznaczał go na wzmocnienie potencjału przedsiębiorstwa jako kapitał niepodzielny oraz w określonej części na reintegrację zawodową lub społeczną lub na działalność pożytku publicznego prowadzoną na rzecz społeczności lokalnej, w której działa przedsiębiorstwo. Teoretycznie fakt przestrzegania tej zasady można udokumentować inaczej, np. przedstawiając sprawozdanie finansowe, uchwałę o podziale zysku lub inny dokument stanowiący podstawę działalności podmiotu, jednak zawarcie takiego postanowienia w statucie wydaje się wygodne dla celów dowodowych, czyli prostszej możliwości wykazania, że ten wymóg został przez stowarzyszenie spełniony.

W statucie często ustala się także strukturę i kompetencje Rady Pracowniczej. Jest ona wyrazem przestrzegania obowiązkowej dla PS zasady umożliwienia pracownikom uczestnictwa w zarządzaniu podmiotem. Radzie takiej przyznaje się konkretne uprawnienia i określa sposób ustalania jej składu – może bowiem składać się z wszystkich pracowników stowarzyszenia, a może z ich wybieralnej części. Drugą opcją jest oddelegowanie kompetencji do ustanowienia Rady Konsultacyjnej, określenia jej składu i struktury któremuś z organów stowarzyszenia, czyli zarządowi, komisji rewizyjnej lub walnemu zebraniu. Wówczas w statucie wpisujemy jedynie, iż skład i kompetencje Rady Konsultacyjnej, umożliwiającej udział pracowników w zarządzaniu, określi ten organ. Teoretycznie, Radę Konsultacyjną można wprowadzić uchwałą innego organu (np. zarządu czy zebrania członków), jednak jeżeli jest możliwość i podmiot i tak dokonuje zmiany statutu, dobrze jest przynajmniej przewidzieć możliwość jej utworzenia w statucie. Jest to bowiem kluczowy dokument konstytuujący zasady działania podmiotu i powinien regulować kluczowe dla stowarzyszenia zagadnienia.

Statut (lub uchwała odpowiedniego organu stowarzyszenia) musi także wprowadzać zasadę ograniczenia wynagrodzeń pracowników podmiotu, będącego PS do 3-krotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw ogłoszonego przez Prezesa GUS za rok poprzedni.

Stowarzyszenia, będące przedsiębiorstwami społecznymi, muszą także spełnić wymogi odnośnie minimalnej liczby zatrudnionych pracowników na określone rodzaje umów i określić wielkość etatu (lub ilość godzin). Stowarzyszenie musi zatrudniać w oparciu o umowę o pracę lub umowę cywilnoprawną (z wyłączeniem osób zatrudnionych na podstawie umów cywilnoprawnych, które prowadzą działalność gospodarczą) co najmniej trzy osoby w wymiarze czasu pracy co najmniej ¼ etatu, a w przypadku umów cywilnoprawnych – na okres nie krótszy niż 3 miesiące i obejmujący nie mniej niż 120 godzin pracy łącznie przez wszystkie miesiące. Jednocześnie stowarzyszenie musi zachować określone proporcje zatrudnienia osób z różnych kategorii grup defaworyzowanych (od 20% do 50% – szczegóły omówiliśmy w artykule Warunki spełniania kryterium przedsiębiorstwa społecznego.)

Podsumowując, aby spełnić wszystkie powyższe wymogi, stowarzyszenie powinno

  1. przeanalizować i dostosować swoją strukturę zatrudnienia
  2. wprowadzić zmiany do statutu (lub wprowadzić uchwałą odpowiedniego organu część powyższych wymogów)
  3. zarejestrować się w rejestrze przedsiębiorców KRS, jeżeli rozpoczynać będzie prowadzenie działalności gospodarczej

(Dokładnie o rodzajach działalności jakie może prowadzić PS przeczytaj w artykule: Czy fundacja musi być przedsiębiorcą aby stać się przedsiębiorstwem społecznym? Dotyczy on fundacji, jednak analiza dotycząca rodzajów działalności jest taka sama dla stowarzyszeń)

Do zmiany statutu konieczne jest zwołanie zebrania członków i podjęcie przez nie uchwały o zmianie postanowień statutu. Podobnie jest w przypadku rozpoczynania prowadzenie działalności gospodarczej, która również wymaga wprowadzenia zamian w statucie. Następnie wniosek o zmianę statutu i / lub wpis do rejestru przedsiębiorców należy zgłosić do Krajowego Rejestru sądowego. Dopiero po uzyskaniu wpisu tych zmian stowarzyszenie może zakończyć proces przekształcenia w PS.
Skip to content