Jak wyznaczać cele wg. SMART?
Model SMART – jako narzędzie do wyznaczania celu jest niezwykle prostym, ale jednocześnie bardzo użytecznym narzędziem do zastosowania praktycznie przez każdego.
S jak SIMPLE / SPECIFIC
Prosty, szczegółowy – jego zrozumienie nie powinno stanowić kłopotu, sformułowanie powinno być jednoznaczne i nie pozostawiające miejsca na luźną interpretację; zawierający konkretny przekaz;.
Konkretny – konkretny, szczegółowy cel łatwiej osiągnąć niż cel ogólny. Żeby ustanowić konkretny cel należy odpowiedzieć sobie na 6 pytań (w wersji ang. – '6W’):
- (Who) Kto jest związany z celem?
- (What) Co chcę osiągnąć?
- (Where) Określ miejsce
- (When) Określ przedział czasu, w którym cel ma zostać osiągnięty
- (Which) Określ wymagania i ograniczenia związane z realizacją celu
- (Why) Określ przyczyny realizacji danego celu i korzyści płynące z osiągnięcia go.
np. cel ogólny – poprawić stabilność ekonomiczną organizacji ; cel szczegółowy – analizować raporty sprzedaży i kosztów 1 w miesiącu
M jak MEASURABLE
Mierzalny – a więc tak sformułowany, by można było liczbowo wyrazić stopień realizacji celu, lub przynajmniej umożliwić jednoznaczną „sprawdzalność” jego realizacji; aby można było go zmierzyć, czyli liczbowo wyrazić jego realizację
A jak ACHIVABLE / ATRACTIVE / AMBITIOUS
Atrakcyjny – aby nie był nudny oraz wzbudzał ciekawość i chęć do działania
Osiągalny – inaczej mówiąc realistyczny; cel zbyt ambitny podkopuje wiarę w jego osiągnięcie i tym samym motywację do jego realizacji.
Ambitny – cel musi być stosunkowo trudny do osiągnięcia, musi stawiać wysoko poprzeczkę, ale jednocześnie być w zgodzie z postulatem osiągalności,
R jak REALISTIC
Realny – aby był możliwy do osiągnięcia Istotny – cel powinien być ważnym krokiem naprzód, jednocześnie musi stanowić określoną wartość dla tego, kto będzie go realizował,
T jak TIME
Określony w czasie – cel powinien mieć dokładnie określony horyzont czasowy w jakim zamierzamy go osiągnąć, wyznaczony czas osiągnięcia celu mobilizuje
Przykład
Cel: Zwiększyć sprzedaż
Nie jest to cel zgodny z koncepcją S.M.A.R.T. Jest łatwo zrozumiały, lecz niejednoznaczny. Nie da się w sposób wymierny stwierdzić, czy i w jakim stopniu został osiągnięty. Choć jest osiągalny, to jednak każde (nawet minimalne) zwiększenie sprzedaży będzie oznaczało zrealizowanie celu, co w sposób jawny kłóci się z tym, co faktycznie chcieliśmy osiągnąć. Cel nie jest też określony w czasie, w związku z czym posiada nieskończenie długą perspektywę, w której może być zrealizowany. Zatem nigdy nie będzie można powiedzieć, że nie został zrealizowany, ponieważ zawsze będzie miał jeszcze na to czas.
Przykład celu sformułowanego zgodnie z koncepcją S.M.A.R.T.: Do końca roku 2022 (31.12.2022) zwiększyć sprzedaż usługi X / produktu A o 12% w stosunku do stanu z dnia 1.01.2022 (trzeba zmierzyć stan wyjściowy)
Istnieje wersja rozszerzona koncepcji S.M.A.R.T. – S.M.A.R.T.E.R. :
E jak EXCITING (ang. ekscytujący) – cel powinien być ekscytujący, w żadnym wypadku nie powinien on być obojętny osobie go ustanawiającej; cel ekscytujący motywuje do osiągnięcia go;
R jak RECORDED (ang. zapisany) – zapisanie celu spełnia kilka funkcji: nie zapomnimy o nim, zapisanie motywuje do jego osiągnięcia – w razie trudności czy ogarniającego nas lenistwa nie można udawać, że cel nigdy nie istniał, gdy jest zapisany.