Jak założyć spółkę z o.o., która ma stać się przedsiębiorstwem społecznym (PS)?
Wytyczne w zakresie realizacji przedsięwzięć w obszarze włączenia społecznego i zwalczania ubóstwa z wykorzystaniem środków Europejskiego Funduszu Społecznego i Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego na lata 2014-2020 wskazują, że podmiot, które ma stać się PS, musi spełnić kilka wymogów:
- musi prowadzić działalność gospodarczą, odpłatną pożytku publicznego, oświatową lub kulturalną, której celem jest integracja zawodowa wyrażona poziomem zatrudnienia osób integrowanych lub realizować usługi społeczne świadczone w społeczności lokalnej, usługi opieki nad dzieckiem do lat 3 lub usługi wychowania przedszkolnego w przedszkolach lub innych formach wychowania przedszkolnego
- nie dzieli zysku, ale przeznacza go na wzmocnienie swojego potencjału oraz w określonej części na reintegrację społeczną i zawodową lub działalność pożytku publicznego na rzecz lokalnej społeczności;
- umożliwia współuczestnictwo swoich pracowników w zarządzaniu;
- ogranicza wysokość wynagrodzeń wszystkim swoim pracownikom, w tym swojej kadrze zarządzającej, do 3-krotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw ogłoszonego przez Prezesa GUS za rok poprzedni;
- zatrudnia co najmniej trzy osoby na określone rodzaje umów i określony etat (lub ilość godzin), a spośród nich określony (w zależności od rodzaju prowadzonej działalności oraz rodzaju kategorii osób) procent osób należy do wskazanych w Wytycznych kategorii osób defaworyzowanych
Poniżej omówienie, w jakich dokumentach powinny znaleźć się zapisy, które umożliwią spółce spełnienie tych wymogów.
Umowa spółki
Zgodnie z art. 151 § 1 ksh spółka z ograniczoną odpowiedzialnością może być utworzona przez jedną albo więcej osób w każdym celu prawnie dopuszczalnym, chyba że ustawa stanowi inaczej. Specyficznym zapisem w spółce, która ma stać się PS jest cel jej działania. Nie jest to bowiem prowadzenie działalności gospodarczej, ale prowadzenie działań w sferach pożytku publicznego, w szczególności działań na rzecz integracji społecznej i zawodowej. Ze względu na konieczność przeznaczenia zysku PS w części na reintegrację, warto, żeby w celach znalazła się także działalność na rzecz reintegracji. Poza określeniem celu spółki, konieczne jest, tak jak w każdej innej spółce z o.o, określenie zakresu działalności gospodarczej, jaką ma ona prowadzić.
Spółka, która zamierza starać się o status PS, na podstawie art. 191 § 2 ksh, w sposób charakterystyczny modyfikuje postanowienia umowy spółki dotyczące przeznaczenia zysku. Nie przeznacza go do podziału pomiędzy wspólników, ale na reinwestycje w spółkę i na realizację jej celów czyli prowadzenie działalności pożytku publicznego. W uchwale o podziale zysku rocznego precyzuje się, w jakiej części zysk przeznacza się go na cel pożytku publicznego, jakim jest reintegracja zawodowa. Jest to realizacją zasady, że PS ma zobowiązać się, iż nie będzie dystrybuował nadwyżki bilansowej pomiędzy swoich pracowników ani inne osoby, ale przeznaczał go na wzmocnienie potencjału przedsiębiorstwa jako kapitał niepodzielny oraz w określonej części na reintegrację zawodową lub społeczną lub na działalność pożytku publicznego prowadzoną na rzecz społeczności lokalnej, w której działa przedsiębiorstwo.
Ze względu na specyfikę zapisów umowy spółki będącej PS, umowa nie może być sporządzona na wzorcu, konieczne jest spisanie umowy spółki w formie aktu notarialnego.
Inne dokumenty wewnętrzne
Uchwałą któregoś z organów spółka wprowadza postanowienia dotyczące Rady Pracowniczej. Jest ona wyrazem przestrzegania obowiązkowej dla PS zasady umożliwienia pracownikom uczestnictwa w zarządzaniu podmiotem. Radzie takiej przyznaje się konkretne uprawnienia i określa sposób ustalania jej składu – może bowiem składać się z wszystkich pracowników spółki, a może z ich wybieralnej części.
Uchwała organu musi także wprowadzać zasadę ograniczenia wynagrodzeń pracowników podmiotu, będącego PS, do 3-krotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw ogłoszonego przez Prezesa GUS za rok poprzedni.
Inne wymogi
Spółki z o.o. będące przedsiębiorstwami społecznymi, muszą także spełnić wymogi odnośnie minimalnej liczby zatrudnionych pracowników na określone rodzaje umów i określoną wielkość etatu (lub ilość godzin). Spółka musi zatrudniać w oparciu o umowę o pracę lub umowę cywilnoprawną (z wyłączeniem osób zatrudnionych na podstawie umów cywilnoprawnych, które prowadzą działalność gospodarczą) co najmniej trzy osoby w wymiarze czasu pracy co najmniej ¼ etatu, a w przypadku umów cywilnoprawnych – na okres nie krótszy niż 3 miesiące i obejmujący nie mniej niż 120 godzin pracy łącznie przez wszystkie miesiące. Jednocześnie spółka musi zachować określone proporcje zatrudnienia osób z różnych kategorii grup defaworyzowanych (od 20% do 50% – szczegóły omówiliśmy w artykule Warunki spełniania kryterium przedsiębiorstwa społecznego.