jakie są podstawy prawne prowadzenia PS?

Wśród aktów prawnych rządzących ustrojem i działalnością przedsiębiorstw społecznych wyróżniamy te ogólne, które stosować musi każde przedsiębiorstwo społeczne oraz te szczególne, które regulują działanie tylko poszczególnych form PS (np. tylko fundacji czy tylko spółek). Ponadto, zastosowanie znajdą te ustawy, czy rozporządzenia, które stosuje każdy podmiot w polskim porządku prawnym, niezależnie od swojej formy.

Tak naprawdę, aktów prawnych mogących znaleźć zastosowanie w różnych okolicznościach jest cała rzesza, przedsiębiorstwo społeczne musi bowiem zarówno wybrać swoje władze, ustalić swoje zobowiązania podatkowe, sporządzić sprawozdanie finansowe, a być może – w toku swojego korporacyjnego życia – pozwać kogoś lub być pozwanym, a o każdej z tych czynności będzie decydował inny akty lub inne akty  prawne.

Poniżej podajemy najważniejsze z nich oraz linki do Internetowego Systemu Aktów Prawnych, z którego można pobrać zarówno ich aktualną wersję (zwykle będzie to najnowszy dokument w zakładce Informacje o tekście jednolitym), jak i całą historię, począwszy od projektu do ostatnich zmian.

Fundacje:

 – ustawa z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach http://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=wdu19840210097

Stowarzyszenia i związki stowarzyszeń:

– ustawa z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach http://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19890200104

Spółdzielnie socjalne:

– ustawa z dnia 27 kwietnia 2006 r. o spółdzielniach socjalnych

http://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=wdu20060940651

– ustawa z dnia 16 września 1982 r. Prawo spółdzielcze

https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19820300210

Spółka z o.o., spółka akcyjna:

– ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych

http://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=wdu20000941037

Wiele zagadnień, w szczególności tych dotyczących prowadzenia odpłatnej i nieodpłatnej działalności pożytku publicznego reguluje ustawa z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie http://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=wdu20030960873, natomiast prowadzenie działalności gospodarczej uregulowane jest w ustawie z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20180000646., a sporządzanie sprawozdań finansowych w ustawie z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19941210591.

Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19971210769 reguluje sposób prowadzenia rejestrów Krajowego Rejestru Sądowego, do którego wpisywane są przedsiębiorstwa społeczne (w zależności od rodzaju podmiotu – wpisywane są do rejestru przedsiębiorców lub rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz samodzielnych publicznych zoz lub do obu rejestrów), natomiast samo postępowanie rejestrowe uregulowane jest w ustawie z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego. https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19640430296. Do tej ustawy sięgną przedsiębiorstwa społeczne także wtedy, gdy będą prowadzić postępowanie cywilne np. przeciwko kontrahentom, którzy nie wykonali swojego zobowiązania wobec przedsiębiorstwa (np. nie dostarczyli zamówionego towaru lub usługi) lub postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku, gdy ktoś zostawia fundacji część swojego majątku. Przy zawieraniu umów (i nie tylko) przydatna będzie ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19640160093, która wskazuje, jakie postanowienia muszą znaleźć się w ich treści.

Gdyby przedsiębiorstwo zostało pokrzywdzone przestępstwem, zastosowanie znajdzie ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=wdu19970880553 i ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. kodeks postępowania karnego http://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=wdu19970890555.

Przy zatrudnianiu pracowników, w tym osób z niepełnosprawnościami, należy wziąć pod uwagę ustawę z dnia 26 czerwca 1974 Kodeks pracy http://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19740240141 , ustawę z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=wdu19971230776  oraz ustawę z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy http://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=wdu20040991001.

Kwestie dotyczące odprowadzania składek na ubezpieczenia społeczne reguluje ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych http://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=wdu19981370887; ta sama ustawa ustala odpowiedzialność osobistą członków zarządu wobec ZUS z tytułu nieopłaconych przez podmiot składek. Natomiast kwestie dotyczące podatku dochodowego znajdziemy w ustawie z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19920210086 , a podstawy odpowiedzialności członków zarządu za niezapłacone przez podmiot zobowiązania podatkowe należy szukać w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19971370926 . Natomiast  podstaw odpowiedzialności członków zarządu za tzw. „długi prywatne” tych z PS, które są wpisane do rejestru przedsiębiorców KRS możemy szukać m.in. w ustawie z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze http://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=wdu20030600535.

Wytyczne w zakresie realizacji przedsięwzięć w obszarze włączenia społecznego i zwalczania ubóstwa z wykorzystaniem środków Europejskiego Funduszu Społecznego i Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego na lata 2014-2020 https://www.funduszeeuropejskie.gov.pl/strony/o-funduszach/dokumenty/projekt-wytycznych-w-zakresie-realizacji-przedsiewziec-w-obszarze-wlaczenia-spolecznego-i-zwalczania-ubostwa-z-wykorzystaniem-srodkow-efs-i-efrr-na-lata-2014-2020/ również odwołują się do kilku ustaw, których znajomość jest przydatna dla PS.

Przy definiowaniu osób i rodzin zagrożonych ubóstwem odwołują się do ustawy z dnia 12 marca o pomocy społecznej https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20040640593 oraz do ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o zatrudnieniu socjalnym https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20031221143 i ustawy z dnia 26 października z postępowaniu w sprawach nieletnich http://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19820350228.

Przy ustalaniu rodzajów działalności, jakie powinien prowadzić podmiot, aby móc ubiegać się o status PS, Wytyczne odwołują się nie tylko do ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, ale także do ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20170000059 i ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19911140493  oraz do ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej http://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=wdu20111490887.

Jeżeli istnieją inne ustawy, które okazały się dla Ciebie ważne i przydatne w trakcie przygody z przedsiębiorstwem społecznym, zachęcamy do kontaktu, chętnie uzupełnimy listę 🙂